Bilgisayar terimleri (J-Z)

İnternet ve bilgisayar sektöründe kullanılan belli başlı terimlerin açıklamaları alfabetik sıraya göre bu kısımda verilmiştir. Bir önceki yazımızda alfabetik sırayla gidip (A-I) ile başlayan kelimeleri vermiştik. Şimdi ise (J-Z) ile devam ediyoruz.

• JavaScript: Netscape firmasının programlama dili. Microsoft'un Visual Basic'ine, Sun'ın tcl'ine, Unix'deki Perl'e ve IBM'in REXX'ine benzer özelliklere sahiptir. Genellikle script dillerinin kullanımı ve kod üretimi, yapısal veya C++ gibi derlenen dillere göre daha kolaydır.

• JPEG: Bazı sıkıştırma özellikleri seçilerek yaratılan grafik formatı.

• Junk e-mail (spam e-mail) : İnternet üzerinden toplu olarak gönderilen, istenmeyen e-postalardır.

• Kbps (kilobits per second): Veri iletim ortamında bant genişliği ölçüsü, saniyede geçen kilobit sayısı. Daha yüksek bant genişlikleri megabit'lerle ve gigabit'lerle ölçülür.

• Kiosk: Bilgi teknolojisinde, sokaktaki insana bilgi vermek için kullanılan cihazlardır (bir bilgisayar ve ekrandan oluşur). Bazı şirketler multimedya kiosk'ler üretiyorlar. Bunlar bilgiyi dokunmatik ekran, ses ve video ile birlikte veriyorlar.

• LAN switch: Yerel alan ağı anahtarı. Ağ bölümleri arasında veri paketlerini ileten yüksek hızlı anahtar. Pek çok LAN anahtarı, MAC (Media Access Control) adreslerine dayanan trafiği iletir.

• Link: 1) İnternette, bir kelime, şekil veya bilgiden bir başkasına yapılan bağlantı. 2) İletişimde, alıcı ve verici arasındaki bir devre veya iletim yolu ile bunlara ilişkin donanımları içeren kanal.

• Linux: PC kullanıcılarına ücretsiz veya ucuz bir işletim sistemi sağlamayı hedefleyen Unix benzeri bir işletim sistemi. Çekirdeği, Finlandiya'daki Helsinki Üniversitesi'nde Linus Torvalds tarafından geliştirilmiştir.

• Local Area Network (LAN): Yerel Alan Ağı. Küçük bir coğrafi alanı (bir kaç km'ye kadar) kapsayan yüksek hızlı veri ağı. Tek bir binadaki veya sınırlı bir alandaki iş istasyonlarını, çevre birimlerini, terminalleri ve diğer cihazları birbirine bağlar. Ethernet, FDDI ve Token Ring bu tip ağlarda en çok kullanılan teknolojilerdir.

• Logon ve login: Genel olarak bilgisayar kullanımında, genellikle uzaktaki bir bilgisayardaki işletim sistemine veya uygulamaya erişmek için kullanılan işlem.Unix işletim sisteminde login olarak kullanılır.

• MAC adress: Bir ağa bağlı her bir port veya cihaza verilen adres. Ağdaki diğer cihazlar, yönlendirme tablolarını ve veri yapılarını yenilemek için bu adresleri kullanır.

• Mailing list: Postalama listesi. Belirli bir konuda periyodik e-posta dağıtımı yapılan insanların oluşturduğu listedir.

• Message: Mesaj. 1) e-posta kullanımında, postanın bir parçasıdır. 2) Genel olarak bilgisayar kullanımında, bilgisayarın bir işlem, hata veya herhangi gelişen bir şartın durumunu kullanıcıya veya sistem operatörüne bildirmek için gönderdiği bilgi. 3) Bazı iletişim yöntemlerinde bir programdan veya kullanıcıdan diğerine iletilen bilgi veya veri birimidir. 4) Nesne yönelimli programlamada, bir nesnenin bir başkasından bir işlem talep etme yoludur.

• Modem (modulator-demodulator): Bir bilgisayardan başka bir bilgisayar veya sayısal cihaza gidecek olan sayısal işaretleri telefon kablosundan gidecek şekilde analog işaret haline getiren, gelen analog işaretleri de sayısal işarete çeviren cihazdır.

• MP3 (MPEG-1 Audio Layer-3): Orijinal ses kalitesini koruyarak, bir ses dizisini küçük bir dosyaya sıkıştırmak için geliştirilen standart bir teknoloji ve format.

• MPEG (Moving Picture Experts Group) : ISO'nin (International Organization of Standardization) himayesinde çalışan MPEG, sayısal video ve sayısal ses sıkıştırma standartlarını geliştiriyor. MPEG standartlarının her biri farklı amaçlar için geliştiriliyor.

• Multimedia: Metin, ses ve videonun birleşimi için kullanılır.

• Network: Ağ. Bilgi teknolojisinde, iletişim yolları ile birbirine bağlanmış bir dizi noktadan oluşur. Ağlar, diğer ağlarla iletişim kurabildikleri gibi alt ağları da içerir. Ağı oluşturan noktalar, bilgisayarlar, yazıcılar, router'lar, anahtarlar ve diğer cihazlardan oluşur.

• Network address: Ağ adresi. Fiziksel bir ağ cihazından çok sanal bir cihazı gösteren ağ katmanı adresi. Protokol adresi de denir.

• Network Interface Card (NIC): Ağ arabirim kartı. Ağa bağlanması için bilgisayara takılan bir karttır.

• Newsgroup: Haber grubudur.

• OS (Operating System): İşletim sistemi. Bilgisayarın açılması ile bilgisayar belleğine yüklenen ve bilgisayardaki tüm programları yöneten program. Diğer programlara uygulama adı verilir.

• Path: Yol. 1) Bilgisayar işletim sistemlerinde, bir dosyaya erişmek için dosya sistemi tarafından çizilmiş olan yoldur. Her işletim sisteminin kendine özel bir yol ismi formatı vardır. 2) Ağ üzerindeki iki nokta arasında yönlendirme yapılan yoldur.

• Port numbers: Bağlantı noktası sayıları. İnternet veya diğer ağ mesajlarının, bir sunucuya vardıklarında yönlendirilmeleri için uygulanan özel bir işlem şeklidir.

• PPP (point-to-point protokol): Seri bir arabirim kullanan iki bilgisayar arasındaki iletişim protokolu. Örneğin, kişisel bir bilgisayarın bir telefon hattı ile sunucuya bağlanması sırasında kullanılır.

• Proxy server: Proxy sunucu. İnternet kullanan bir kurumda, iş istasyonu kullanıcıları ile internet arasında aracılık yapan sunucu. Böylece güvenlik sağlanır ve yönetim kontrolü elde tutulur.

• PSTN (Public Switched Telephone Network): Dünyadaki çeşitli telefon ağlarını ve servislerini gösterir.

• RF (Radio frequency): Telsiz frekansı. Telsiz iletişimine uygun frekansları gösterir. Kablolu TV ve yayın ağları RF teknolojisini kullanır.

• Router: Birden fazla ağı birbirine bağlayan cihaz; ağlar arasında paketleri akıllı bir şekilde yönlendirir.

• Satellite communication: Uydu iletişimi. Dünya üzerindeki çeşitli istasyonlar arasında veri iletişimi sağlamak için dünya yörüngesindeki uyduların kullanılması.

• Search engine: Arama motoru. İnternette istenen bilgileri aramak için kullanılan arama motorunun üç bölümü vardır. Örümcek denen bölümü, aramak için girdiği web sitesinin diğer sayfalarını da bulmak ve okumak için linkleri kullanır. Bir başkası, okunabilen sayfalardan oluşturulan büyük bir indeks yaratır. Üçüncüsü ise, sizin talep ettiğiniz bilgiyi alır, indeksle karşılaştırır ve bulduğu sonuçları size sunar.

• Server: Sunucu. 1) Aynı veya farklı bilgisayarlarda bulunan uygulamalara servis sunan bir bilgisayar programı. 2) Sunucu programının çalıştığı bilgisayar. 3) İstemci/sunucu yapıda, istemci PC'lere dosya erişimi, baskı kuyruğu veya uzaktan uygulama çalıştırma gibi servisler sunan bir ağ noktası.

• Shareware: Kullanıcının ihtiyaçlarını tanıması ve daha sonra ödeme yapması amacıyla ücretsiz dağıtılan program.

• SMTP (Simple Mail Transfer Protocol): Elektronik posta servisi sunan İnternet protokolü.

• Spam: İnternet üzerindeki istenmeyen e-postalar.

• Subnet adress: Alt ağ adresi. Alt ağ maskesi tarafından alt ağ olarak tanımlanan, IP adresi bölümü.

• Surf: Sörf. İnternette belirli bir plana bağlı olmadan serbest bir biçimde gezinmek.

• TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol): İnternetin temel iletişim dili veya protokolu. Intranet ve extranet gibi özel ağlarda da iletişim protokolü olarak kullanılır.

• Telecommunication: İletişim. Telefon ağları üzerinden yapılan iletişim (genellikle bilgisayarları da kapsar).

• Telnet: İzin verdikleri ölçüde başkalarının bilgisayarına erişme yolu. Uzaktaki bilgisayarlara erişmek için, bir komut ve onun altındaki TCP/IP protokolü.

• Terabit: Veri iletişim hızı ölçü birimi, 1 trilyon bit.

• Terminal: Veri iletişiminde, iletilen bir işareti bir uçta (alıcı veya verici) sona erdiren cihaz. Telefonda, bilgisayar ve modem arasında DTE-to DCE (Data Communications Equipment) iletişimdeki bilgisayar ucunu tanımlayan DTE (Data Terminal Equipment) terimi. Bilgisayarda, bir ana bilgisayarın veya başka bir bilgisayarın aklını kullanan, üzerinde hiç yazılım olmayan veya küçük bir yazılım bulunan, çoğunlukla bir klavye ve monitörden oluşan cihaz, aptal terminal de denir.

• Uplink: Uydu iletişiminde downlink, uydudan yer istasyonuna veya alıcıya yapılan bağlantıdır. Uplink ise yer istasyonundan uyduya yapılan bağlantıdır.

• Uploading: Bir sistemden diğerine, çoğunlukla da büyük bir sisteme yapılan dosya transferi.

• URL (Universal Resource Locator): İnternet üzerinden ulaşılabilecek bir dosyanın adresi. Bu adres bir Web sayfasını, bir görüntü dosyasını, CGI uygulaması veya Java applet'i gibi bir programı ve HTTP tarafından desteklenen herhangi bir dosyayı gösterebilir.

• Virtual Private Network (VPN): Sanal özel ağ. Herkese açık olan iletişim alt yapısını kullanan özel bir veri ağıdır. Ağ yapısını, tünel protokolü ve çeşitli güvenlik prosedürleri ile izinsiz girişlere karşı korunur.

• VLAN (Virtual LAN): Sanal yerel ağ. Birçok farklı ağ bölümüne dağılmış olan, ancak aynı kabloya bağlıymışlar gibi birbiri ile iletişim kurmaları sağlanan, bir veya birkaç yerel ağ üzerindeki cihazlar grubu.

• Voice over IP (VoIP): IP üzerinde ses. IP (İnternet Protocol) protokolünü kullanarak ses bilgisinin yayılmasını yönetme özellikleridir.

• WAP (Wireless Application Protocol): Kablosuz uygulama protokolü. İnternet erişiminde kullanılan cep telefonu ve telsiz alıcısı gibi kablosuz cihazların kullanımını standartlaştırmak için bir dizi iletişim protokolünü içeren spesifikasyon.

• White paper: Beyaz sayfa. Bir kurumun durumunu, felsefesini, ürünlerinde kullandığı teknolojileri açıklayan makale türü yazılardır.

• Wide Area Network (WAN): Geniş alan ağı. Coğrafi olarak büyük bir alana yayılmış olan iletişim ağıdır.

• Wireless: Kablosuz. Bir işareti kablo yerine atmosfer ortamını kullanarak taşıyan elektromanyetik dalgalarla yapılan iletişimdir.

• Workgroup: Çalışma grubu. Birbirleri ile veri alışverişi ve iletişim için tasarlanmış olan yerel bir ağdaki iş istasyonları ve sunucular topluluğudur.

• World Wide Web (WWW): Bir browser gibi istemci uygulamaları kullanılarak bağlanılan ve çeşitli servisler sunan, internet sunucularının oluşturduğu büyük ağdır.